Terug

• Winkelen

Waarom twee schoenen in maat 38 totaal anders kunnen zitten

Bijgewerkt op 26 augustus 2026

Je kunt twee schoenen naast elkaar zetten, allebei maat 38, en toch voelt de één als thuiskomen en de ander als een dag straf. Dat verschil zit zelden in de lengte. Het zit in de leest, de driedimensionale vorm waaromheen een schoen is opgebouwd. Wie begrijpt wat een leest doet, koopt nooit meer op maatnummer alleen!

Wat een leest eigenlijk is

De leest, in het Engels de last, is de vormmal in de gedaante van een voet waaromheen het leer wordt getrokken en de zool wordt bevestigd. Elk model schoen begint bij een leest, en die leest bepaalt vrijwel alles wat je later voelt: de ruimte in de bal van de voet, de hoogte over de wreef, de vorm van de teenbox, de manier waarop de schoen om je hiel sluit. Twee schoenen van dezelfde fabrikant in dezelfde maat kunnen totaal verschillend zitten, simpelweg omdat er een andere leest onder ligt.

Dat verklaart ook waarom “ik heb maat 38” een halve waarheid is. Maat 38 zegt iets over de lengte van de leest. Over de breedte, het volume en de vorm zegt het niets.

Rechte en gebogen leesten

Bekijk de zool van een schoen van onderaf en trek in gedachten een lijn van het midden van de hiel naar de voorkant. Bij een gebogen leest buigt de voorvoet duidelijk naar binnen, richting de grote teen. Bij een rechte leest loopt die lijn veel rechter door.

Dat onderscheid is niet cosmetisch. Een gebogen leest volgt de natuurlijke curve van een soepele, neutraal afwikkelende voet en geeft een dynamischer, sportiever gevoel. Een rechtere leest biedt meer mediale ondersteuning en is stabieler, prettig voor voeten die de neiging hebben door te zakken (overpronatie), of voor wie een steunzool draagt en een rustig, controlerend platform onder de voet wil. De keuze tussen die twee is dus deels een biomechanische keuze, geen kwestie van smaak.

Waarom wijdte een eigen maat verdient

Hier gaat het bij de meeste mensen mis. Als een schoen knelt, pakken we een maat groter. Maar daarmee wordt de schoen vooral lánger, terwijl het probleem meestal in de bréédte zit, in de bal van de voet, waar de voet op zijn breedst is. Je krijgt dan een schoen die vooraan te lang is en zijwaarts nog steeds knijpt, en de voet schuift naar voren tot de tenen tegen de neus komen.

Daarom bestaan er wijdtematen. In het Europese systeem lopen die vaak van smal naar breed aangeduid met letters, G, H en verder, waarbij elke stap staat voor méér omvang rond de bal van de voet bij dezelfde lengte. Een H-wijdte is dus niet een grotere schoen, maar een ruimere. Voor wie brede voeten heeft, last van een bunion (hallux valgus), gezwollen voeten aan het eind van de dag of simpelweg een hoge wreef, is de juiste wijdte het verschil tussen dragen en verdragen.

En het gaat verder dan comfort. Een te smalle schoen dwingt de voorvoet in een spits toelopende teenbox, drukt de tenen tegen elkaar en verhoogt de druk onder de metatarsaalkopjes. Op termijn draagt dat bij aan drukplekken, likdoorns en verergering van standafwijkingen. De juiste wijdte is dus niet alleen prettiger, het is voetgezondheid.

Waar je op let bij het passen

Een paar praktische ijkpunten. De bal van je voet hoort te liggen op het breedste punt van de schoen, niet ervoor of erachter; dat punt wordt bepaald door de leest. Je moet je tenen kunnen spreiden zonder dat de teenbox knelt. De hiel hoort vast te zitten zonder te wrijven; slipt hij, dan is het volume verkeerd, niet per se de lengte. En pas altijd aan het einde van de dag, wanneer je voeten op hun grootst zijn.

Merken die van oudsher in meerdere wijdtematen werken, maken dat passen een stuk makkelijker. Gerenommeerde merken als het Nederlandse Durea en Franse Mephisto bouwen hun schoenen bijvoorbeeld bewust in verschillende wijdtes en werkt met uitneembare inlegzolen, zodat er ruimte is voor een eigen steunzool, precies de kenmerken die ertoe doen als je op leest en pasvorm let in plaats van op het maatnummer alleen. Bij het uitzoeken van damesschoenen van Mephisto kan men dan ook kiezen uit verschillende wijdtematen zoals K, G en H. Het is één voorbeeld van een bredere categorie; het punt is vooral dat wijdte als volwaardige maat wordt behandeld.

De kern

Een schoen is geen buis met een lengte. Het is een vorm, en die vorm, de leest, bepaalt of je voet er thuis is. Zodra je leert kijken naar de curve van de zool, de vorm van de teenbox en de wijdte in plaats van alleen het nummer op het doosje, koop je schoenen die passen bij jóuw voet. En dan blijkt comfort niet iets wat je inlevert voor een mooie schoen, maar iets wat je gewoon mag verwachten.